Wyjaśnienia dotyczące usługi WFS dla punktów granicznych, użytków i konturów
oraz usługi WMS dla punktów granicznych
Zgodnie z pismem Głównego Geodety Kraju (dalej GGK) nr. KN-EGIB.400.64.2025 zmieniającym wcześniejsze stanowisko wyrażone w piśmie KN-IRP.82.629.2022 informowaliśmy o możliwości poszerzenia zakresu informacyjnego danych w usłudze WFS dotyczących działek i budynków. Jednakże wobec niejasności prawnej co do możliwości bezpłatnego udostępnienia dodatkowych danych nie będziemy samodzielnie podejmować decyzji o poszerzeniu zakresu atrybutowego usługi WFS. Szersza informacja w tym zakresie znajduje się w naszych aktualnościach: Informacja w sprawie kompleksowego udostępniania atrybutów danych EGiB w związku z pismem Głównego Geodety Kraju – KN-EGIB.400.64.2025.
Jeśli chodzi o punkty graniczne udostępniane w usłudze WMS, nadal kierujemy się decyzją GGK wyrażoną w piśmie KN-IRP.82.629.2022 zgodnie z którą:
W usłudze WMS dotyczącej bazy danych ewidencji gruntów i budynków powinny się znaleźć wszystkie treści, o których mowa w załączniku nr 8 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków za wyjątkiem informacji dotyczących punktów granicznych ponieważ podlegają one odpłatnemu udostępnianiu zgodnie z tabelą nr 9 l.p. 2 stanowiącą załącznik do ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Jeśli chodzi o punkty graniczne, kontury i użytki w usłudze WFS działamy zgodnie z ustawą Prawo Geodezyjne, które w Art. 40a. mówi, iż organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny udostępniają materiały zasobu odpłatnie. W tym samym artykule jest też wymieniona lista zbiorów oraz zakres bezpłatnego udostępniania. Wśród explicite wymienionej listy zwolnień nie ma punktów granicznych, konturów i użytków, które występują w załączniku ustawy jako materiały udostępniane odpłatnie (tabela 9). Należy podkreślić, iż rozporządzenie EGiB opisując w załączniku 8 sposób udostępniania nie odnosi się w żaden sposób do dostępności tych usług. Rozporządzenie mówi jak udostępniać ale nie mówi komu i za ile.
Aby ustalić dostępność i powszechność usług należy sięgnąć do ustaw – w pierwszym rzędzie do ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej z dnia 4 marca 2010 r. Tu kluczowy jest Art. 12. 1, który mówi: Dostęp do usług, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2, jest powszechny i nieodpłatny.
Dotyczy to między innymi usługi przeglądania (czyli usługi WMS). Należy brać pod uwagę także ustęp 2 tego artykułu: Dane dostępne za pośrednictwem usług, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2, mogą mieć formę, która uniemożliwia wtórne ich wykorzystanie w celach zarobkowych. To ważny ustęp, który mówi o możliwości wprowadzania ograniczeń na usługi WMS.
W tym samym artykule mamy: Udostępnianie zbiorów za pośrednictwem usług, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3–5, odbywa się z zachowaniem przepisów dotyczących rejestrów publicznych zawierających te zbiory, z zastrzeżeniem art. 15.
Wymieniony tutaj punkt 3 dotyczy usługi pobierania czyli usługi WFS. Wniosek jest jednoznaczny: Pobieranie danych może być uregulowane oddzielnymi przepisami.
Właśnie takimi przepisami są przytoczone w Art. 40a ustawy Prawo Geodezyjne ograniczenia i zwolnienia.
Podsumowując: Rozporządzenie EGiB (a także rozporządzenia dotyczące GESUT i BDOT500) nie stoją w sprzeczności z ustawami, gdyż regulują wyłącznie format udostępniania i nie nakazują publicznego udostępnienia usług. Określają to nadrzędne przepisy ustawy IIP i uszczegółowiające ustawę IIP przepisy ustawy PG. Należy podkreślić, że niepobieranie opłat zgodnie z ustawą PG (tabela 9 załącznika do ustawy) naraża powiaty na zarzuty RIO. Zaniechanie pobrania opłaty, która jest wymagana przepisami, stanowi bezpośrednie naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Do odpowiedzialności pociągnięty może zostać zarówno kierownik jednostki, jak i pracownik, któremu powierzono obowiązki w zakresie gospodarki finansowej. Nie są to małe kwoty. Przykładowo za udostępnienie użytków dla powiatu o powierzchni 60 tys. ha należna opłata przekracza 500tys. zł. Mówimy o fakcie udostępnienia danych jednemu podmiotowi. W przypadku 100 udostępnień jest to już ponad 50 mln złotych.
Udostępnianie poszerzonego zakresu informacji o działkach (poza zakres uwolniony) w usłudze WFS także może być traktowane jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych – właśnie dlatego zwróciliśmy się do Państwa o świadome podjęcie decyzji w sprawie poszerzenia zakresu udostępnionych danych.